Υπεύθυνος Μαθήματος : Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος Αναπληρωτής Καθηγητής

Σκοπός:

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τις βασικές μεθόδους συλλογής, ανάλυσης και παρουσίασης δεδομένων στο χώρο των Επιστημών της Υγείας, και της Διατροφής - Διαιτολογίας ιδιαίτερα. Συγκεκριμένα, στόχος του μαθήματος είναι η γνωριμία των φοιτητών με τις βασικές αρχές σχεδιασμού επιδημιολογικών και κλινικών μελετών, καθώς επίσης και με τις βασικές αρχές λήψης αποφάσεων, μέσω στατιστικών μεθόδων.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Οι φοιτητές αναμένεται να:

• γνωρίσουν τις μεθοδολογικές αρχές σχεδιασμού που διέπουν τις έρευνες στις επιστήμες της Υγείας,

• και να κατανοήσουν τις βασικές τεχνικές στατιστικής ανάλυσης διατροφικών και βιολογικών δεδομένων.

Περιγραφή:

• Εισαγωγή στη Μεθοδολογία της Επιστημονικής Έρευνας στις Επιστήμες της Υγείας.

• Οι θεσμικές και δεοντολογικές διαστάσεις κατά την εκτέλεση μιας έρευνας.

• Αρχές ανάλυσης δεδομένων, μεταβλητές, σχεδιασμός και χρήση ερωτηματολογίων, υποθέσεις.

• Επιδημιολογική Έρευνα: μελέτες Επιπολασμού, αναδρομικές μελέτες, προοπτικές μελέτες.

• Δείκτες, ρυθμοί, αναλογίες, σχετικός κίνδυνος, σχετικός λόγος.

• Κλινικές Δοκιμές; Σχεδιασμός & Ανάλυση.

• Έλεγχοι υποθέσεων ποιοτικών μεταβλητών (έλεγχος χ², έλεγχος Mantel-Haenszel).

• Έλεγχοι υποθέσεων ποσοτικών μεταβλητών (t-test, ANOVA, RMANOVA).

• Απλή & Πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση & συσχέτιση.

• Λογαριθμική παλινδρόμηση.

• Ανάλυση επιβίωσης (υποδείγματα Cox PH).

• Τεχνικές οικονομικής αξιολόγησης στο χώρο της υγείας.

• Διατροφικά πρότυπα και δείκτες.

• Ερμηνεία και Αξιοποίηση των Δεδομένων των Εθνικών Συστημάτων Επιτήρησης της υγείας του Πληθυσμού.

• Η Μετά-Ανάλυση.

• Βάσεις δεδομένων στο χώρο των επιστημών της Υγείας (PubMed, Scopus, SCI).

• Αξιολόγηση ερευνητικού έργου (συντελεστής απήχησης, αναφορές κλπ).

• Τεχνικές και Προσεγγίσεις στην παρουσίαση ερευνητικών δεδομένων. Χρήση προγραμμάτων Η/Υ. Εφαρμογές.

• Δημοσιεύσεις: Διαδικασία και Δεοντολογία για τον συγγραφέα, τους κριτές και τους αναγνώστες.

Διδακτική μεθοδολογία:

Γλώσσα διδασκαλίας:

Ελληνική

Προαπαιτούμενες γνώσεις:

Γενικές γνώσεις των αρχών της διατροφής, βιοστατιστικής και επιδημιολογίας

Αξιολόγηση:

Εξετάσεις: Γραπτή εξέταση: 100%

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

1. Παναγιωτάκος ΔΒ., (2006). Μεθοδολογία της έρευνας και της Ανάλυσης δεδομένων, για τις επιστήμες της υγείας, εκδόσεις Β. Κωστάκη.

2. Σταυρινός Β, Παναγιωτάκος Δ, (2007). Βιοστατιστική, εκδόσεις Gutenberg.

3. Ιωαννίδης Ι, (2002). Αρχές Αποδεικτικής Ιατρικής, εκδόσεις Λίτσας.

4. Monsen RE (1992). Research: Successful Approaches, The American Dietetic Association.

Ώρες διδασκαλίας

Υπεύθυνοι Μαθήματος :Σμαραγδή Αντωνοπούλου, Καθηγήτρια- Λάμπρος Συντώσης, Καθηγητής

Σκοπός:

Σκοπός του μαθήματος είναι να αναλύσει σε βάθος στοιχεία του μεταβολισμού των κυριοτέρων θρεπτικών ουσιών και να αναδείξει τους μηχανισμούς και τη σημασία της φυσιολογικής ρύθμισης των μεταβολικών διεργασιών στη διατήρηση της υγείας. Το μάθημα στοχεύει επίσης στην εξοικείωση του φοιτητή με τη μεθοδολογία έρευνας της επιστημονικής βιβλιογραφίας, την παρουσίαση ερευνητικών ευρημάτων μπροστά σε κοινό στην Ελληνική και Αγγλική γλώσσα και στη συγγραφή επιστημονικά τεκμηριωμένων δοκιμίων σε θέματα που άπτονται του ενδιαφέροντος του μαθήματος.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Οι φοιτητές αναμένεται να:

●        κατανοήσουν τους μηχανισμούς ρύθμισης του μεταβολισμού των κυριοτέρων θρεπτικών συστατικών (υδατανθράκων, λιποειδών, αμινοξέων)

●        αναγνωρίσουν το ρόλο του μεταβολισμού των θρεπτικών συστατικών στην εξέλιξη αλλά και θεραπεία των διαφόρων νοσημάτων

●        κατανοήσουν τις αλληλεπιδράσεις του μεταβολισμού των θρεπτικών συστατικών και τις επιπτώσεις που έχουν στην ομοιόσταση του οργανισμού

Περιγραφή:

·         Ενζυμολογία-μηχανισμοί ρύθμισης ενζύμων

·         Βιολογικές μεμβράνες και ρύθμιση μεταφοράς ουσιών διαμέσου μεμβρανών

·         Ανασκόπηση Μεταβολικών Διεργασιών

·         Ρύθμιση μεταβολισμού υδατανθράκων, λιποειδών, πρωτεϊνών-αμινοξέων

·         Ενεργειακός μεταβολισμός

·         Μέθοδοι έρευνας και τεχνικές στη βιοϊατρική έρευνα

·         Ορμονική ρύθμιση ενεργειακού μεταβολισμού και ομοιόστασης

·         Ρύθμιση χρήσης ενεργειακών υποστρωμάτων

·         Ο ρόλος της ρύθμισης του μεταβολισμού στην εξέλιξη των μεταβολικών νοσημάτων

·         Ανάλυση επιλεγμένων θεμάτων στον μεταβολισμό των υδατανθράκων

·         Ανάλυση επιλεγμένων θεμάτων στον μεταβολισμό των λιποειδών

·         Ανάλυση επιλεγμένων θεμάτων στον μεταβολισμό των πρωτεϊνών

Διδακτική μεθοδολογία:

Γλώσσα διδασκαλίας:

Ελληνική

Προαπαιτούμενες γνώσεις:

Γενικές γνώσεις των αρχών της βιοχημείας και της διατροφής

Αξιολόγηση:

Εξετάσεις:                                                         Γραπτή εξέταση: 60%

Παρουσίαση εργασίας: 40%

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

1.    Advanced Nutrition and Human Metabolism. SS Gropper, JL Smith, JL Groff, Wadsworth, 2008. Επιμέλεια Ελληνικής έκδοσης Λ.Συντώσης. Εκδόσεις Πασχαλίδη.

2.    Δημόπουλος ΚΑ, Αντωνοπούλου Σ. Βασική Βιοχημεία, Αθήνα, 2009.

Nelson DL., Cox MM. Lehninger Principles of Biochemistry, Fourth Edition

                                                  ΚΟΡΥΦΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

Υπεύθυνοι Μαθήματος:  Δημοσθένης Β.Παναγιωτάκος, Αναπλ.Καθηγητής-Ευάγγελος Α Πολυχρονόπουλος , Επίκ. Καθηγητής

Σκοπός:

Η Επιδημιολογική προσέγγιση διατροφής  και νόσου . Η αιτιολογική έρευνα σύγχρονων νοσημάτων φθοράς. Η εξοικείωση Λειτουργών υγείας με την μεθοδολογία και εφαρμογές της Διατροφικής Επιδημιολογίας.

Αντικείμενο του μαθήματος αποτελούν ο σχεδιασμός , οργάνωση, η ανάλυση, ερμηνεία  Επιδημιολογικών ερευνών, λαμβάνοντας υπόψη την μεταβλητότητα της διατροφικής  πρόσληψης, την διατροφική κατάσταση, δεδομένα ανθρωπομετρίας και βιοχημικούς δείκτες διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων. 

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Οι φοιτητές αναμένεται να:

• κατανοήσουν την συσχέτιση διατροφής, νοσημάτων και υγείας βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα
• εξοικειωθούν με την μεθοδολογία και εφαρμογές της Διατροφικής Επιδημιολογίας
• αποκτήσουν γνώσεις και δεξιότητες συλλογής, ανάλυσης και ερμηνείας, δεδομένων διατροφικής πρόσληψης ευαίσθητων πληθυσμών και ατόμων
•  αναγνωρίσουν και συγκρίνουν αποτελέσματα Διεθνών Διατροφικών Επιδημιολογικών  Ερευνών, ως  προς την βιολογική σημασία τους, στο πεδίο της Δημόσιας Υγείας  Διατροφής  και Πρόληψης νοσημάτων φθοράς  

Περιγραφή:

·         Στόχοι και αντικείμενα της Διατροφικής Επιδημιολογίας.

·         Αιτία και αιτιότητα στην Επιδημιολογία . Συγχυτικός παράγοντας και συνέργια.

·         Δείκτες νοσηρότητας (επίπτωση, επιπολασμός). Η επίπτωση του θανάτου (δείκτες θνησιμότητας).

·         Προσυμπτωματικός Ελεγχος. Καμπύλες ROC, έλεγχος ευαισθησίας-ειδικότητας).

·         Μεταβλητότητα διατροφικής πρόσληψης. Σχεδιασμός, χρήση διατροφικών ερωτηματολογίων στην επιδημιολογική έρευνα. Πηγές σφάλματος στη διατροφική έρευνα. Μέθοδοι αξιολόγησης διατροφικής πρόσληψης πληθυσμιακών ομάδων.

·         Προοπτικές Έρευνες.

·         Αναδρομικές Έρευνες Ασθενών Μαρτύρων.

·         Υπολογισμός σχετικού λόγου, σχετικού κινδύνου (χρήση διαστρωματοποιημένων πινάκων).

·         Ειδικά Θέματα Διατροφικής Επιδημιολογίας: Διατροφή και καρδιαγγειακά νοσήματα.

·         Ειδικά Θέματα Διατροφικής Επιδημιολογίας: Διατροφή και καρκίνος.

·         Ειδικά Θέματα Διατροφικής Επιδημιολογίας: Τρόποι αξιολόγησης θεραπευτικής αποτελεσματικότητας.

·         Νέες κατευθύνσεις έρευνας στην Διατροφική Επιδημιολογία.

Διδακτική μεθοδολογία:

Παρακολούθηση των μαθημάτων και των εργαστηριακών ασκήσεων

Το μάθημα περιλαμβάνει 2 ώρες θεωρία  και 1 ώρα εργαστηριακή άσκηση. Εκτός των ασκήσεων προβλέπεται να ετοιμασθεί εργασία με αντίστοιχες παρουσιάσεις από τους φοιτητές/τριες.

Γλώσσα διδασκαλίας:

Ελληνική

Προαπαιτούμενες γνώσεις:

Αρχές βασικής  επιδημιολογίας .

Αξιολόγηση:

Γραπτή εξέταση: 70%

Εργασία-Δοκίμιο: 20%

Συμμετοχή στη τάξη: 10%

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

1.    Design Concepts in Nutritional Epidemiology. Editors Nelson M and Margetts B. Oxford University Press, USA; 2 edition

2.    Επιδημιολογία Αρχές- Μέθοδοι- Εφαρμογές. Τριχόπουλος Δ. Εκδότης: Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου Α.Ε.

                                                ΚΟΡΥΦΗ ΣΕΛΙΔΑΣ

Υπεύθυνη Μαθήματος : Αντωνία-Λήδα Mατάλα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

Σκοπός:

Το μάθημα επιδιώκει να δώσει στους φοιτητές τη δυνατότητα να διερευνήσουν βασικές αρχές της διατροφής προκειμένου να τις εφαρμόσουν στην μελέτη των άλλων μαθημάτων και στην ερευνητική τους εργασία. Στόχος του είναι να δώσει ερεθίσματα για την ανάπτυξη κριτικής σκέψης και την υιοθέτηση μιας σφαιρικής θεώρησης σε επιλεγμένα θέματα αιχμής της επιστήμης της διατροφής.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

Οι φοιτητές αναμένεται να:

• κατανοήσουν βασικές αρχές της επιστήμης της διατροφής και πως αυτές συνδέονται με άλλα επιστημονικά πεδία,

• ενημερωθούν για τα πρόσφατα δεδομένα σε μια σειρά από επιλεγμένα θέματα αιχμής που απασχολούν την επιστήμη της διατροφής,

• χρησιμοποιήσουν την τρέχουσα βιβλιογραφία και να εξοικειωθούν με την οργάνωση επιστημονικών παρουσιάσεων.

Περιγραφή:

• Ανασκόπηση των σημαντικότερων ανακαλύψεων στο επιστημονικό πεδίο της διατροφής.

• Παρουσίαση πρόσφατων δεδομένων και ερευνητικών κατευθύνσεων σε σχέση την:

-αξιολόγηση της σύστασης σώματος,

-τo μεταβολισμό των τριακυλογλυκερολών σε σχέση με το ενεργειακό ισοζύγιο

-το ρόλο των μικροθρεπτικών συστατικών και των φυτοοιστρογόνων στο μεταβολισμό των οστών,

-τις διατροφικές παρεμβάσεις για αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας,

-τις αλλαγές στη βρεφική διατροφή και τα επιδημιολογικά δεδομένα για τη σημασία του μητρικού θηλασμού,

-το ρόλος της διατροφής στη συστηματική φλεγμονή,

-τη σχέση ανάμεσα στο ‘δομημένο περιβάλλον' και την παχυσαρκία,

-τις επιπτώσεις της επεξεργασία τροφίμων στη διατροφική ασφάλεια, και

-τη μεθοδολογική προσέγγιση για ολιστική αξιολόγησης της δίαιτας και συγκρότηση συστάσεων.

Διδακτική μεθοδολογία:

Γλώσσα διδασκαλίας:

Ελληνική

Προαπαιτούμενες γνώσεις:

Γενικές γνώσεις των αρχών της διατροφής

Αξιολόγηση:

Εργασία - Παρουσίαση στην τάξη: 90%

Συμμετοχή στη τάξη: 10%

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

1. Shils, Shike, Ross, Caballero and Cousins (eds), Modern Nutrition in Health and Disease, Lippincott Williams and Wilkins, 10th ed.